Grond: van goedaardig tot kankerverwekkend Afdrukken
AddThis Social Bookmark Button

Corrosie is de kanker van metalen

“Een pijpleiding in je achtertuin”, het moet je maar overkomen. Alhoewel pijpleidingen een zeer veilige wijze van transport zijn, zal onze vorige blog toch een aantal vragen hebben opgeroepen. Ik anticipeer enkele mogelijke reacties: “Is het niet zo dat lekkende pijpleidingen al hebben geleid tot vervuilde gronden?” en “Bevatten die vervuilde gronden soms geen kankerverwekkende stoffen?”. Het kan niet worden ontkend dat er regelmatig dergelijke verhalen opduiken, maar waar die verhalen zelden tot nooit over spreken is: Hoe is het zover kunnen komen?

Zoals in vele gevallen ligt onvoldoende opvolging en onderhoud, in sommige gevallen zelfs verwaarlozing aan de basis van de lekkage. Meestal is corrosie de boosdoener. Corrosie kan, indien niet voldoende gecontroleerd en beheerst, als een kleine plek ontstaan om daarna ongebreideld verder te woekeren. Bepaalde grondsoorten kunnen agressief zijn ten opzichte van metalen leidingen. Bovendien kunnen we niet zomaar zien wat er onder de grond gebeurt.

Wat is dat dan, “agressieve” grond? Om dat te begrijpen is het allereerst van belang te beseffen dat grond voor een aanzienlijk deel bestaat uit water en dat, net zoals ons drinkwater, grondwater allerhande stoffen kan bevatten die corrosie kunnen bevorderen of net kunnen voorkomen. Zo kan water bv. te zuur zijn, wat dan ook wel agressief water wordt genoemd. Het water kan bv. chlorides, sulfaten en fosfaten bevatten die - afhankelijk van hun concentratie - corrosie kunnen tegenwerken of aanwakkeren enz. De mate waarin grond al dan niet agressief/corrosief is, is afhankelijk van vele parameters. Enkele voorbeelden:

  • Het type grond – zand, klei, veengrond enz: het type grond en het watergehalte gaan hand in hand. Zo bevat zandgrond bv. relatief weinig water en bevat veengrond veel water. Zandgrond is daardoor bv. veelal minder corrosief dan veengrond. Ook het zuurstofgehalte in de grond wordt mee bepaald door het type grond; het zuurstofgehalte is op zich dan weer een belangrijke parameter die mee de corrosiviteit van de grond bepaalt enz.
  • DSC02084De diepte: Grond bestaat steeds uit verschillende lagen. Zo is bv. de toplaag in de Antwerpse kempen een zandgrond, terwijl er in dieper gelegen lagen ook klei aanwezig is. Bovendien liggen die lagen niet altijd mooi evenwijdig met het aardoppervlak, maar liggen ze soms in een grillig patroon of schuin. Zo wordt de kleilaag van de Antwerpse kempen bv. de toplaag een honderdtal kilometer meer naar het westen. Ook grondwerken kunnen de laagopbouw wijzigen enz.
  • Oppervlaktewater versus grondwater. Niet alleen is grondwater veelal ‘schoner’ dan oppervlaktewater, maar de grondwaterspiegel varieert bv. ook met de hoeveelheid neerslag die is gevallen. Op bepaalde dieptes zal het vochtgehalte dus veranderen met het weer en het seizoen. Het effect van de grondwaterspiegel kan soms ook heel lokaal en tijdelijk zijn, bv. bij het droogleggen van een bepaald gebied bij infrastructuurwerken.
  • De regio – bv. landelijk, industrieel, maritiem: afhankelijk van het type omgeving, zal de samenstelling van de grond variëren. Zo zijn er bv. veel meer chlorides in maritiem klimaat, is de grond in industriële omgeving soms rijk aan sulfaten en kan overbemeste landbouwgrond redelijk veel fosfaten bevatten enz.
  • De levende grond: grond bevat heel veel biologisch leven, waaronder allerhande micro-organismen. Elk biologisch organisme heeft zuurstof nodig om te leven; zuurstof werd hiervoor al aangehaald als een element dat veel invloed heeft op corrosie, dus als micro-organismen zuurstof verbruiken, beïnvloeden zij onrechtstreeks de corrosieprocessen. Trouwens, sommige micro-organismen halen de broodnodige zuurstof niet gewoon uit de omgeving, maar uit de ‘vertering’ van sulfaten; dat zijn dan de zogenaamde sulfaatreducerende bacteriën. De afvalstoffen van deze vertering zorgen dan weer voor een verzuurd, dus meer corrosief milieu.
  • In de buurt van spoorwegen en tramlijnen kunnen er ook nog zogenaamde zwerfstromen ontstaan. Dit zijn elektrische stromen die vanwege de nabijheid van de spoor- of tramlijn ontstaan in ingegraven metaalstructuren. Vermits corrosie een elektrochemisch proces is, beïnvloeden ook deze zwerfstromen de corrosie van ingegraven metaalstructuren.

pijpleidingaanleg_-_trekmechanismeCorrosie van ingegraven metaalstructuren is dus een heel complex en niet in één blog te beschrijven proces. Corrosiebescherming van ingegraven structuren begint al bij de keuze van de positie en, voor pijpleidingen, het traject. Passage van pijleidingen doorheen zure veengronden zal bv. steeds worden vermeden. Vervolgens worden klassieke beschermingsmechanismen voorzien. Bij pijpleidingen gaat het dan over een eerste bescherming via bitumen- of verflagen, gecombineerd met kathodische bescherming. De keuze en afregeling van die beschermingsmiddelen is dan weer afhankelijk van de eigenschappen van de grond enz.

Echter, ondanks al die complexiteit blijft ook voor pijpleidingbescherming ‘het gezond verstand’ gelden: Voorkomen is beter dan genezen. Een goed gekozen traject, een superieure beschermlaag en een correct afgeregelde kathodische bescherming zijn daarbij de minimumvereisten. Een dergelijke werkmethode is en blijft de enige goede methode om corrosie - de kanker van de metalen - te voorkomen.

 

Wil je meer leren over de corrosiebescherming van pijpleidingen? Blijf dan zeker onze blogs volgen, via RSS of door regelmatig naar onze website terug te komen.